Sejm zrobił kolejny krok w kierunku budowy państwowego systemu walki z „manipulacją informacyjną”. 6 listopada 2026 roku posłowie uchwalili ustawę o środkach ograniczających, znaną jako druk nr 3003. Formalnie ma ona między innymi wdrożyć unijne przepisy dotyczące naruszania sankcji i dać państwu narzędzia do walki z obcą ingerencją. Problem zaczyna się w miejscu, w którym państwo otrzymuje możliwość nakładania bardzo dotkliwych sankcji również w związku z działalnością w sferze informacji.

W ramach naszego cyklu STOP ACTA 2.0 od miesięcy opisujemy kolejne rozwiązania, których wspólnym mianownikiem jest zwiększanie możliwości ingerencji państwa w przepływ informacji w internecie. Druk 3003 różni się przy tym od zmian związanych z DSA. Nie chodzi tutaj przede wszystkim o nakaz usunięcia konkretnego wpisu albo zablokowania strony internetowej. Potencjalnie znacznie mocniejszym instrumentem staje się uderzenie bezpośrednio w osobę lub podmiot uznany za uczestniczący w obcej ingerencji lub manipulacji informacyjnej.

Sejm powiedział „tak”. Ustawa trafi teraz do Senatu

Za uchwaleniem ustawy zagłosowało 240 posłów, przeciw było 202, a jedna osoba wstrzymała się od głosu. Projekt poparły przede wszystkim ugrupowania tworzące większość sejmową, natomiast przeciwko głosowały między innymi PiS i Konfederacja. Wcześniej zgłoszony został również wniosek o odrzucenie projektu w całości, ale nie uzyskał wymaganej większości.

To ważne rozróżnienie: ustawa nie weszła jeszcze w życie. Po głosowaniu w Sejmie trafia do Senatu, a później – zależnie od dalszego przebiegu procesu legislacyjnego – na biurko prezydenta.

Spór jednak już teraz jest poważny, ponieważ projekt nie ogranicza się do technicznego wdrożenia europejskich sankcji.

Manipulacja informacyjna jako podstawa zastosowania sankcji

Największe kontrowersje buduje możliwość stosowania krajowych środków ograniczających wobec osób i podmiotów związanych z obcą ingerencją i manipulacją w środowisku informacyjnym stwarzającą poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa narodowego.

W toku prac parlamentarnych doprecyzowano definicję tego pojęcia. Ma chodzić o zachowanie celowe, systematyczne, skoordynowane i nieautentyczne, podejmowane w domenie informacyjnej, którego celem jest istotne oddziaływanie na opinie, poglądy lub zachowania odbiorców i które stwarza rzeczywiste oraz poważne zagrożenie między innymi dla bezpieczeństwa państwa, jego obywateli, porządku publicznego, integralności granic, pozycji międzynarodowej Polski czy prawidłowego przebiegu wyborów.

To jest istotna zmiana w stosunku do wcześniejszych, bardziej ogólnych zapisów. Nie oznacza jednak, że zniknął podstawowy problem: ostatecznie ktoś musi ocenić, kiedy określona działalność informacyjna przekracza granicę między propagandą i skoordynowaną operacją wpływu a ostrą publicystyką, działalnością medialną, aktywizmem czy zwyczajną krytyką polityczną.

I właśnie dlatego ustawa wywołuje tak duży sprzeciw części opozycji.

Nie usunięcie posta. Zamrożenie pieniędzy

W debacie o wolności internetu przyzwyczailiśmy się do sporów o blokowanie treści. Tutaj mechanizm jest inny.

Krajowe środki ograniczające mogą obejmować między innymi zamrożenie środków finansowych i zasobów gospodarczych, a system sankcyjny przewiduje również daleko idące konsekwencje wobec objętych nim osób i podmiotów. Projekt przewiduje ponadto bardzo wysokie sankcje za naruszanie obowiązków wynikających z reżimu sankcyjnego – w określonych przypadkach kary finansowe mogą sięgać 20 milionów złotych.

To zasadnicza różnica.

Zablokowany post można opublikować gdzie indziej. Zablokowana domena może zostać przeniesiona. Zamrożenie pieniędzy przedsiębiorstwa albo osoby fizycznej jest natomiast środkiem, który może praktycznie sparaliżować funkcjonowanie podmiotu jeszcze zanim zakończy się wieloletni spór prawny.

Nie oznacza to oczywiście, że każdy krytyk rządu będzie mógł zostać automatycznie pozbawiony dostępu do konta. Takie przedstawianie ustawy byłoby przesadą. Problem polega na czymś innym: państwo otrzymuje niezwykle silny instrument, którego zastosowanie może zostać powiązane również z oceną działalności informacyjnej.

Minister będzie prowadził krajową listę

Kluczową rolę w krajowym mechanizmie sankcyjnym otrzymuje minister właściwy do spraw wewnętrznych. To właśnie administracja, a nie sąd wydający uprzednio prawomocny wyrok karny, będzie uruchamiała mechanizm wpisania na krajową listę środków ograniczających.

Decyzje administracyjne podlegają kontroli sądów administracyjnych. To jednak nie rozwiązuje całego problemu.

W systemie sankcyjnym liczy się przede wszystkim moment zastosowania środka. Jeżeli przedsiębiorstwo traci możliwość swobodnego dysponowania majątkiem, kontami lub zasobami gospodarczymi, możliwość późniejszego dochodzenia swoich praw przed sądem nie zawsze niweluje skutki wcześniejszej decyzji.

Dlatego szczególnie przy przepisach dotykających wolności słowa, mediów, działalności gospodarczej i prawa własności wymagania dotyczące precyzji przesłanek powinny być wyjątkowo wysokie.

Konfederacja: to może być narzędzie do uciszania niewygodnych głosów

Po głosowaniu bardzo ostro zareagowała Konfederacja. Partia przekonuje, że pod hasłem walki z manipulacją informacyjną powstaje instrument, który w przyszłości może zostać wykorzystany przeciwko niewygodnym politycznie osobom, przedsiębiorcom czy mediom.

Europoseł Anna Bryłka zwróciła uwagę szczególnie na możliwość zamrażania majątku oraz na szerokie przesłanki związane z bezpieczeństwem państwa i działalnością informacyjną. Konfederacja zaapelowała już do prezydenta Karola Nawrockiego o zawetowanie ustawy.

I trzeba tutaj zachować uczciwe rozróżnienie. Twierdzenie, że rząd stworzył ustawę po to, aby prześladować przeciwników politycznych, jest oceną jej przeciwników, a nie ustalonym faktem.

Nie zmienia to jednak faktu, że prawo należy oceniać nie tylko przez pryzmat intencji obecnej władzy.

Dobre prawo trzeba projektować również dla najgorszego możliwego rządu

To zasada, którą w dyskusjach o ograniczaniu praw obywatelskich powtarzamy od początku cyklu STOP ACTA 2.0.

Nie ma większego znaczenia, czy ktoś ufa obecnemu ministrowi spraw wewnętrznych, obecnemu premierowi albo obecnej większości parlamentarnej.

Prawo zostaje. Rządy się zmieniają.

Jeżeli państwo otrzymuje nowe narzędzie pozwalające na bardzo dotkliwe uderzenie w obywatela, przedsiębiorstwo, organizację albo medium, należy zadać sobie proste pytanie: czy zaakceptowalibyśmy istnienie dokładnie takiego samego mechanizmu, gdyby za kilka lat kontrolowała go partia, której absolutnie nie ufamy?

Jeżeli odpowiedź brzmi „nie”, problemem nie jest nazwisko ministra. Problemem jest konstrukcja instrumentu.

Walka z rosyjską dezinformacją jest potrzebna. To nie daje państwu białej karty

Nie ma sensu udawać, że problem zagranicznych operacji wpływu nie istnieje. Rosja i inne państwa prowadzą kampanie dezinformacyjne, wykorzystują fałszywe konta, finansują propagandę, próbują wpływać na procesy wyborcze i podsycać konflikty społeczne. Państwo musi mieć narzędzia pozwalające reagować na rzeczywiste operacje hybrydowe.

To jednak właśnie realność zagrożenia sprawia, że takie przepisy powinny być pisane szczególnie precyzyjnie.

Hasło „walka z dezinformacją” jest bardzo wygodne. Problem pojawia się wtedy, gdy pojęcia stworzone do walki z zagranicznymi operacjami wpływu zaczynają obejmować coraz szerszy katalog wypowiedzi, działalności medialnej albo politycznej.

Granica między przeciwdziałaniem wrogiej operacji informacyjnej a kontrolowaniem debaty publicznej musi być zatem niezwykle wyraźna.

„Pośrednie wspieranie” to kolejny punkt zapalny

Szczególne emocje budzi możliwość obejmowania środkami również osób i podmiotów pośrednio wspierających działalność objętą sankcjami.

W praktyce współczesnego internetu jeden materiał może przejść przez kilkanaście podmiotów: autora, wydawcę, platformę, agencję reklamową, system płatniczy, hosting, dostawcę infrastruktury czy firmy świadczące inne usługi.

Nie oznacza to automatycznie, że każdy taki podmiot będzie odpowiadał za publikowaną treść. Pokazuje jednak, jak istotne będzie praktyczne interpretowanie pojęć takich jak „wspieranie”, „pośrednio” czy „manipulacja”.

Przy sankcjach mogących oznaczać zamrożenie aktywów nie ma miejsca na przepisy działające według zasady: najpierw zablokujemy, później sąd wyjaśni, czy mieliśmy rację.

To nie jest ACTA. I właśnie dlatego warto patrzeć szerzej

Nazwa naszego cyklu STOP ACTA 2.0 nie oznacza, że każda opisywana ustawa jest kopią historycznego ACTA. Nie jest.

Chodzi o coś szerszego: obserwujemy kolejne mechanizmy pozwalające państwu albo organom administracji coraz głębiej ingerować w internet, komunikację i obieg informacji.

Raz podstawą ma być walka z treściami bezprawnymi. Innym razem ochrona dzieci. Jeszcze innym bezpieczeństwo narodowe, dezinformacja albo zagraniczna ingerencja.

Każdy z tych celów może być uzasadniony.

Ale dobry cel nie sprawia automatycznie, że każde narzędzie stworzone do jego realizacji jest dobre.

Historia ograniczania praw obywatelskich wielokrotnie pokazywała, że najbardziej niebezpieczne instrumenty prawne nie powstają pod hasłem „dajmy państwu możliwość nadużywania władzy”. Powstają pod hasłami bezpieczeństwa, ochrony obywateli i walki z rzeczywistymi zagrożeniami.

Teraz Senat. Później prezydent

Ustawa z druku 3003 przeszła przez Sejm 6 listopada 2026 roku. To jednak nie koniec procesu legislacyjnego.

Teraz dokument trafi do Senatu. Następnie ustawa może znaleźć się na biurku prezydenta Karola Nawrockiego. Opozycja już apeluje o weto.

W ramach cyklu STOP ACTA 2.0 będziemy śledzić dalszy przebieg prac, ponieważ tym razem nie dyskutujemy tylko o możliwości usuwania pojedynczych treści z internetu. Dyskutujemy o znacznie potężniejszym mechanizmie – możliwości zastosowania państwowych sankcji ekonomicznych również w związku z działaniami podejmowanymi w środowisku informacyjnym.

Walka z zagraniczną propagandą – tak. Ściganie rzeczywistych operacji wpływu – tak. Ochrona wyborów i bezpieczeństwa państwa – oczywiście. Ale stworzenie narzędzia, które przy zbyt szerokiej interpretacji może uderzać w legalną debatę, media albo przedsiębiorców, wymaga znacznie większej ostrożności niż zwykłe zapewnienie, że przecież będzie wykorzystywane tylko przeciwko tym „złym”.

Bo prawo pisze się nie tylko dla ludzi, którzy rządzą dzisiaj.

Pisze się je również dla tych, którzy będą rządzili jutro.