Prezydent Karol Nawrocki po raz drugi odmówił podpisania ustawy umożliwiającej administracyjne blokowanie treści w internecie. Decyzja ogłoszona 13 listopada 2026 roku zatrzymała kolejną próbę wprowadzenia przepisów, które zdaniem głowy państwa stwarzały zagrożenie dla wolności słowa i otwierały drogę do cenzury urzędniczej. Rząd przekonuje, że chodziło przede wszystkim o ochronę dzieci, zwalczanie przestępstw i skuteczniejsze egzekwowanie prawa wobec internetowych gigantów. Spór dotyczy jednak czegoś znacznie poważniejszego – tego, kto powinien decydować o legalności wypowiedzi w internecie i jak daleko może sięgać ingerencja państwa w publikowane treści.

Drugie weto w sprawie regulacji internetu

Zawetowana ustawa stanowiła kolejną próbę dostosowania polskiego prawa do unijnego Aktu o usługach cyfrowych (Digital Services Act, DSA). Przepisy unijne ustanawiają zasady odpowiedzialności platform internetowych, przejrzystości moderowania treści oraz ochrony użytkowników przed nielegalnymi materiałami. Polska nowelizacja miała stworzyć krajowe procedury umożliwiające organom państwa wydawanie nakazów blokowania określonych treści, a w niektórych przypadkach również całych domen internetowych.

To nie pierwsza taka decyzja Karola Nawrockiego. 9 stycznia 2026 roku prezydent zawetował wcześniejszą wersję ustawy, wskazując między innymi na ryzyko nadmiernej ingerencji administracji publicznej w wolność wypowiedzi. W odpowiedzi rząd podzielił regulację na dwie odrębne ustawy. Pierwsza, dotycząca organizacji nadzoru nad usługami cyfrowymi, została podpisana przez prezydenta 25 września i weszła w życie 6 listopada 2026 roku. Druga miała określać procedury blokowania nielegalnych treści i właśnie ona została ponownie zawetowana.

Podział przepisów był istotny, ponieważ pozwalał oddzielić rozwiązania organizacyjne, takie jak wyznaczenie krajowego koordynatora do spraw usług cyfrowych, od najbardziej kontrowersyjnych uprawnień związanych z ingerowaniem w publikacje internetowe. Prezydent zaakceptował więc część regulacji DSA, ale ponownie sprzeciwił się mechanizmowi administracyjnego blokowania treści. Nie jest zatem prawdą, że weto oznacza całkowite odrzucenie unijnych przepisów dotyczących internetu.

Urzędnik miał decydować o blokowaniu treści i całych domen

Największe kontrowersje budziły kompetencje, które nowelizacja miała przyznać Prezesowi Urzędu Komunikacji Elektronicznej (UKE) oraz Przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT). Organy te miały uzyskać możliwość wydawania nakazów uniemożliwienia dostępu do określonych nielegalnych treści. Wnioski mogłyby pochodzić między innymi od Policji, prokuratury, organów skarbowych, uprawnionych podmiotów oraz samych użytkowników usług internetowych.

Projekt zawierał katalog naruszeń prawa, których miały dotyczyć nowe procedury. Obejmował między innymi przestępstwa związane z wykorzystywaniem seksualnym dzieci, groźbami, nawoływaniem do przemocy, przestępstwami motywowanymi nienawiścią czy oszustwami internetowymi. Nie oznaczało to formalnego przyznania urzędnikom nieograniczonego prawa do usuwania dowolnych opinii politycznych. Problem polegał na tym, że administracja publiczna otrzymywała kompetencje do rozstrzygania w konkretnych postępowaniach, czy publikowane materiały stanowią treści nielegalne i czy należy ograniczyć do nich dostęp.

Szczególne wątpliwości budziło również utworzenie rejestru domen internetowych wykorzystywanych do rozpowszechniania nielegalnych treści. W przewidzianych ustawą przypadkach wpis domeny do rejestru skutkowałby obowiązkiem blokowania dostępu do stron wykorzystujących tę domenę przez dostawców internetu. Operatorzy mieliby 48 godzin na wykonanie blokady, a po wykreśleniu domeny z rejestru analogiczny termin na przywrócenie dostępu.

Mechanizm ten wykraczał poza zwykłe usunięcie pojedynczego wpisu w serwisie społecznościowym. Blokada całej domeny może mieć konsekwencje dla znacznie większej liczby użytkowników i materiałów niż te, które były bezpośrednim przedmiotem postępowania. Z tego powodu szczególnie istotne stają się zasady proporcjonalności, możliwość skutecznego zaskarżenia decyzji oraz kontrola niezależnego sądu.

Rząd podkreślał, że ustawa zawierała zabezpieczenia prawne, w tym możliwość wniesienia sprzeciwu do sądu powszechnego. W toku prac parlamentarnych zmieniano również procedury dotyczące wykonywania nakazów. W najpoważniejszych przypadkach przewidziano jednak natychmiastową wykonalność decyzji, co oznaczało możliwość zablokowania treści jeszcze przed ostatecznym rozstrzygnięciem sporu przez sąd.

I właśnie tutaj pojawia się zasadnicze pytanie: czy późniejsza możliwość odwołania się do sądu stanowi wystarczającą ochronę, jeżeli ograniczenie publikacji lub dostępu do strony internetowej może nastąpić wcześniej?

Nawrocki: wróciło widmo urzędnika cenzora

Uzasadniając decyzję, Karol Nawrocki ponownie odwołał się do zagrożenia administracyjną kontrolą internetu. Prezydent mówił o powrocie „widma urzędnika cenzora”, który uzyskiwałby kompetencje do decydowania o dostępności publikowanych materiałów. W jego ocenie rozstrzyganie o tym, czy określone zachowanie stanowi przestępstwo, powinno należeć przede wszystkim do niezależnego wymiaru sprawiedliwości, a nie do urzędników administracji publicznej.

Prezydent zarzucił również rządowi wykorzystywanie tragicznych wydarzeń w polskich szkołach do wywierania presji na przyjęcie kontrowersyjnej regulacji. Chodziło o październikowe ataki z użyciem noży, po których przedstawiciele rządu wskazywali na konieczność szybszego blokowania niebezpiecznych materiałów publikowanych w internecie. Zdaniem Nawrockiego powiązanie tych wydarzeń z ustawą miało charakter emocjonalnego nacisku, ponieważ odpowiednie służby dysponowały już narzędziami pozwalającymi reagować na określone przypadki łamania prawa.

Stanowisko rządu było odmienne. Minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski przekonywał, że nowe przepisy umożliwią znacznie skuteczniejszą reakcję na przestępstwa internetowe, a ich brak oznacza ograniczone możliwości działania państwa. Po ogłoszeniu weta minister ostro skrytykował prezydenta, zarzucając mu przyjęcie odpowiedzialności za konsekwencje dalszego funkcjonowania nielegalnych treści w sieci. Krytycznie wypowiedział się również premier Donald Tusk, wskazując przede wszystkim na potrzebę ochrony dzieci przed internetowymi przestępcami.

W ten sposób spór o konkretne kompetencje administracji publicznej ponownie zamienił się w polityczną konfrontację, w której jedna strona przedstawia swoje stanowisko jako obronę wolności słowa, a druga jako niezbędny warunek bezpieczeństwa najmłodszych użytkowników internetu.

Ochrona dzieci nie powinna być pretekstem do nieprecyzyjnych regulacji

Zwalczanie przestępstw seksualnych wobec dzieci, internetowych oszustw, gróźb czy nawoływania do przemocy jest konieczne i nie powinno budzić większych kontrowersji. Nie oznacza to jednak, że każdy mechanizm przedstawiany jako narzędzie ochrony użytkowników musi automatycznie zasługiwać na akceptację. Regulacje ograniczające dostęp do publikowanych treści wymagają szczególnej ostrożności, ponieważ ingerują bezpośrednio w konstytucyjnie chronioną wolność wypowiedzi.

Z perspektywy redakcji StopScam szczególnie niepokojąca jest tendencja do przedstawiania kolejnych uprawnień administracyjnych jako jedynej skutecznej odpowiedzi na zagrożenia występujące w internecie. Tymczasem rzeczywisty problem nie sprowadza się do prostego wyboru między bezpieczeństwem a wolnością. Istotne są zakres przyznawanych kompetencji, precyzja przepisów, sposób kontroli podejmowanych decyzji oraz możliwość naprawienia szkód wynikających z błędnego rozstrzygnięcia.

Warto również zwrócić uwagę na różnicę między zwalczaniem czynów jednoznacznie przestępczych a ocenianiem wypowiedzi, których legalność zależy od kontekstu i interpretacji. Materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci czy służące do popełniania oszustw wymagają zdecydowanej reakcji. Znacznie bardziej skomplikowane bywają sprawy dotyczące granic dopuszczalnej krytyki, znieważenia, nawoływania do nienawiści czy wypowiedzi politycznych. W takich sytuacjach ryzyko błędnej interpretacji jest większe, a konsekwencje administracyjnego ograniczenia publikacji mogą być szczególnie dotkliwe.

Nie można też ignorować faktu, że nawet prawidłowo działający mechanizm administracyjny może w przyszłości zostać wykorzystany przez inne kierownictwo instytucji państwowych. Prawo powinno być konstruowane w taki sposób, aby chroniło obywatela niezależnie od tego, która partia sprawuje władzę i kto kieruje urzędem. Zabezpieczenia nie mogą opierać się wyłącznie na założeniu, że osoby podejmujące decyzje zawsze będą działać rozsądnie, bezstronnie i zgodnie z interesem publicznym.

Weto nie oznacza końca DSA ani bezkarności w internecie

W dyskusji o prezydenckim wecie łatwo przeoczyć istotny szczegół: unijny Akt o usługach cyfrowych nadal obowiązuje, a część krajowych przepisów dotyczących jego egzekwowania weszła już w życie. Prezes UKE pełni funkcję polskiego koordynatora do spraw usług cyfrowych, natomiast platformy internetowe podlegają obowiązkom wynikającym z unijnego rozporządzenia.

DSA przewiduje między innymi zasady zgłaszania nielegalnych treści, obowiązki informowania użytkowników o powodach moderacji, mechanizmy odwoławcze oraz dodatkowe wymagania wobec największych platform internetowych. Prezydenckie weto nie uchyla tych regulacji i nie oznacza również, że publikowanie gróźb, materiałów przedstawiających seksualne wykorzystywanie dzieci czy treści służących do popełniania oszustw nagle stało się legalne.

Zatrzymana została natomiast druga część polskiej regulacji, która miała stworzyć dodatkową procedurę wydawania nakazów blokowania treści i domen internetowych. Dotychczasowe przepisy karne, uprawnienia organów ścigania oraz obowiązki platform nadal pozostają w mocy.

To ważne rozróżnienie, ponieważ przedstawianie weta jako całkowitego pozbawienia obywateli ochrony przed internetowymi przestępcami byłoby równie nieprecyzyjne jak twierdzenie, że zawetowana ustawa umożliwiała urzędnikom bez żadnych ograniczeń usuwanie wszelkich niewygodnych opinii.

Stop ACTA 2.0 – bezpieczeństwo tak, cenzura administracyjna nie

Weto Karola Nawrockiego oznacza kolejne zatrzymanie spornych przepisów, ale nie rozwiązuje zasadniczego problemu. Polska nadal potrzebuje skutecznych procedur przeciwdziałania poważnym przestępstwom internetowym, zwłaszcza tym wymierzonym w dzieci. Jednocześnie tworzenie narzędzi ingerujących w dostępność treści musi odbywać się z maksymalnym poszanowaniem wolności słowa, zasady proporcjonalności i prawa do niezależnej kontroli sądowej.

W cyklu STOP ACTA 2.0 wielokrotnie zwracamy uwagę, że największym zagrożeniem nie musi być pojedynczy przepis, lecz stopniowe rozszerzanie kompetencji państwa do kontrolowania internetowej debaty. Mechanizmy wprowadzane początkowo w celu zwalczania najpoważniejszych przestępstw mogą z czasem stać się punktem wyjścia do kolejnych regulacji, obejmujących coraz szersze kategorie publikacji. Nie jest to przesądzony scenariusz, lecz ryzyko, które powinno być uwzględniane już na etapie projektowania prawa.

Skuteczne zwalczanie przestępstw internetowych nie wymaga rezygnacji z podstawowych gwarancji obywatelskich. Państwo powinno dysponować narzędziami pozwalającymi szybko reagować na rzeczywiste zagrożenia, ale zakres ich stosowania musi być jednoznaczny, a decyzje podlegać skutecznej kontroli. Szczególnie daleko idące środki, takie jak blokowanie całych domen, powinny pozostawać rozwiązaniem wyjątkowym, stosowanym wyłącznie wtedy, gdy łagodniejsze działania nie są wystarczające.

Prezydenckie weto daje ustawodawcy kolejną możliwość przygotowania regulacji, która będzie skuteczna w walce z przestępczością, a jednocześnie odporna na nadużycia polityczne i administracyjne. Czy rząd zdecyduje się na dalsze zmiany, czy ponownie przedstawi podobny mechanizm w nowej formie, pozostaje otwartą kwestią.

Jedno nie powinno jednak budzić wątpliwości: internet potrzebuje ochrony przed przestępcami, a nie ochrony władzy przed niewygodnymi wypowiedziami obywateli.